5651 Sayılı Kanun Çerçevesinde Yer Sağlayıcıların Yükümlülükleri

  • GENEL OLARAK 

İnternet kullanımının giderek artması sonucunda hukuka aykırı içeriklerin internet ortamında yayılması, bu içerikleri yayınlayanların sorumluluğunun ne olacağı, bu içeriklerin nasıl kaldırılacağı gibi sorunlara çözüm bulabilmek adına 5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla işlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun (“5651 sayılı Kanun”) 2007’de yürürlüğe girmiştir. 

Kanun’da internette yer alan içeriklere ilişkin olarak sorumluluk ve yükümlülükleri “içerik sağlayıcılar” ve “yer sağlayıcılar” açısından ayrı ayrı belirlemiştir. 

İçerik sağlayıcı internet ortamı üzerinden kullanıcılara sunulan her türlü veriyi sağlayan gerçek veya tüzel kişileri ifade ederken, yer sağlayıcı hizmet ve içerikleri barındıran sistemleri sağlayan veya işleten gerçek veya tüzel kişileri ifade eder. İçerik sağlayıcı ve yer sağlayıcının Kanun uyarınca sorumlulukları farklıdır. Örneklendirecek olursak içerikleri barındıran bir sistem olan online pazar yerleri bir yer sağlayıcısı iken; o sitede içerik oluşturan X satıcısı içerik sağlayıcısı olabilir. 

  • YER SAĞLAYICININ SORUMLULUKLARI

Yer sağlayıcısına örnek olarak kullanıcıların ilgili web sitesi üzerinden içerik oluşturabildiği Facebook, Twitter, Instagram gibi sosyal medya siteleri verilebileceği gibi birden çok satıcının ürünlerini satışa sunabildiği (başka bir ifade ile içerik oluşturabildiği) kendi bünyesinde hizmet veren yer sağlayıcı statüsünde olan online pazar yeri olarak faaliyet gösteren elektronik ticaret siteleri de verilebilir.

Yer sağlayıcının sorumlulukları 5651 Sayılı Kanun ve İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (“Yönetmelik”) çerçevesince belirlenmiştir. 

5651 sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca yer sağlayıcılar yer sağladığı içeriği kontrol etmek veya hukuka aykırı bir faaliyetin söz konusu olup olmadığını araştırmakla yükümlü değildir. Ancak yer sağlayıcılar hukuka aykırı içerikten dolayı adli makamlar, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (“BTK”) veya hakları ihlal edilen kişiler tarafından haberdar edildiği takdirde bu içeriği kaldırmakla yükümlüdürler.

Yer sağlayıcıların trafik bilgilerini saklama yükümlülüğü de mevcuttur. Yer sağlayıcılar yer sağladığı hizmetlere ilişkin bilgileri bir yıldan az iki yıldan fazla olmamak üzere saklamak, bu bilgilerin doğruluğunu, gizliliğini ve bütünlüğünü sağlamakla yükümlüdür.

Yer sağlayıcılar, faaliyetlerine ilişkin olarak BTK’ya bildirimde bulunmakla yükümlüdür.  Bildirimde bulunan yer sağlayıcıların listesi de BTK’ya ait web sitesi üzerinden yayımlanmaktadır. Ayrıca 5651 sayılı Kanun’da yer sağlayıcılık bildiriminde bulunulmaması halinde yüz bin Türk lirasından bir milyon Türk lirasına kadar idari para cezası verileceği hükmüne yer verilmiştir.

5651 sayılı Kanun’da yer sağlayıcılara kullanıcıların ana sayfadan doğrudan ulaşabileceği şekilde ve iletişim başlığı altında, tanıtıcı bilgilerini sunma yükümlülükleri getirilmiştir. Bu bilgilerin neler olacağı Yönetmelik uyarınca belirlenmiştir. Buna göre yer sağlayıcısı gerçek kişi ise adı ve soyadını, tüzel kişi ise unvanı ve sorumlu kişileri, vergi kimlik numarasını veya ticaret sicil numarasını; gerçek kişi ise yerleşim yerini, tüzel kişi ise merkezinin bulunduğu yeri ana sayfasında bulundurmalıdır. Yer sağlayıcılar ayrıca elektronik iletişim adresi ve telefon numarasını, sunduğu hizmet, bir merciin iznine veya denetimine tabi bir faaliyet çerçevesinde yapılıyor ise, yetkili denetim merciine ilişkin bilgileri de ana sayfasında sağlamalıdır.

Bilgilendirme yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde Kanun’un ilgili maddesi uyarınca yer sağlayıcısına iki bin Türk lirasından elli bin Türk lirasına kadar idarî para cezası verilmesi mümkündür. 

  • İÇTİHATLAR ÇERÇEVESİNDE YER SAĞLAYICININ İÇERİK ARAŞTIRMA SORUMLULUĞU 

Yargıtay yer, sağlayıcılarının içeriği araştırma yükümlülüğü olmadığını, yalnızca ilgili Kanunun 8 ve 9. maddelerindeki hallerde içeriği kaldırmadığı durumda sorumlu tutulacağı; içeriğin yer sağlayıcılarına isnat edilemeyeceğine kararlarında yer vermiştir.Nitekim Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin E.2014/13384, K.2014/198669 sayılı ve 16.12.2014 tarihli kararında da “5651 sayılı Yasa’nın 4., 5. ve 9. maddeleri gereğince internet sitesinde yer sağlayıcı olan davalıların yer sağladığı içeriği kontrol etmek ve hukuka aykırı bir faaliyetin söz konusu olup olmadığını araştırma sorumluluğu bulunmadığı,” ifadesine yer verilmiştir. 

İlk derece mahkemeleri tarafından verilen kararlarda da değerlendirmenin bu şekilde yapıldığı görülmektedir. Örneğin 2018 yılında verilen bir ilk derece mahkemesi kararında; “…ilgili hükümlerden de anlaşılacağı üzere yer sağlayıcının barındırdığı içeriklerin hukuka aykırılığını denetleme yükümlülüğü olmamakla birlikte kendisine bildirilmiş bu içeriklerin hukuka aykırılığı kendisine bildirilmişse bu içerikleri yayından kaldırma yükümlülüğü bulunmaktadır, barındırdığı içeriğin kendisine bildirildiği halde bu içerikleri yayından kaldırmayan yer sağlayıcının ihmali davranışı sebebiyle sorumlu tutulabilir (…)” denilmiştir.

Haksız rekabet nedeniyle manevi tazminat istemi olan bir başka davada ise Yargıtay yer sağlayıcısının içeriği araştırma yükümlülüğü bulunmadığını ancak yer sağlayıcının haksız fiile iştirak eden sıfatında olabileceği ve sorumluluğu ancak hukuka aykırı yayının kendisine bildirilmesi ya da bunu bilecek durumda olduğunun ispatıyla mümkün olduğunu vurgulamıştır. Yargıtay uygulamasında “uyar kaldır” olarak anılan bu kural yer sağlayıcıyı ihtar ile hukuka aykırı içeriği kaldırtma, aksi halde sorumluluk yükleme biçiminde açıklanmıştır. 

  • SONUÇ 

Yer sağlayıcılarının yükümlülükleri 5651 sayılı Kanun ve Yönetmelik uyarınca belirlenmiştir. Bu yükümlülükler kendisine bildirilen hukuka aykırı içeriği kaldırma yükümlülüğü, trafik bilgisi saklama yükümlülüğü, faaliyetine ilişkin bildirim yükümlülüğü ve bilgilendirme yükümlülüğü şeklinde özetlenebilir. Ancak yer sağlayıcısının hukuka aykırı içeriği araştırma yükümlülüğü Kanun’un açık lafzı uyarınca yoktur. İlgili kişi sıfatıyla hukuka aykırı içeriğin kaldırılmasının istenmesi durumunda yer sağlayıcısı içeriği kaldırmadığı takdirde haksız fiile iştirak ettiği ve sorumlu olduğu değerlendirilebilir.

KAYNAKÇA:

İNTERNET ORTAMINDA YAPILAN YAYINLARIN DÜZENLEN- MESİ VE BU YAYINLAR YOLUYLA İŞLENEN SUÇLARLA MÜCA- DELE EDİLMESİ HAKKINDA KANUN

İNTERNET ORTAMINDA YAPILAN YAYINLARIN DÜZENLENMESİNE DAİR USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

https://www.lexpera.com.tr/ictihat/adli-yargi-ilk-derece-mahkemeleri/istanbul-anadolu-2-asliye-ticaret-mahkemesi-e-2016-932-k-2018-785-t-10-7-2018

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Kararı